اسباب بازی و سرگرمی

بعضی از خانواده ها خیلی نقش اسباب بازی را در تربیت فرزندانشان جدی نمی گیرند  و فکر می کنند که اسباب بازی فقط برای ساکت کردن کودک است تا بزرگ ترها به کارهایشان برسند، در حالی که اسباب بازی وسیله ای است که کودکان چیزهای بسیاری از آن یاد می گیرند.

احتمالا همه ی ما از کودکی بعضی از تصاویر بازی ها و اسباب بازی هایمان را به یاد داریم. بازی و اسباب بازی یک روش یادگیری طبیعی است که کودک از طریق آن، چگونه انجام دادن کارها، خوب و بد بودن آن ها، نقش ها و ارتباطشان با هم را می آموزد. اسباب بازی، بازی و سرگرمی فقط لحظه های شاد و هیجان انگیزی را برای کودکان ایجاد نمی کند، بلکه باعث رشد ذهنی، جسمی و اجتماعی آنها می شود. بازی کردن و جنب و جوش کودکان در هر شرایطی، مهمترین ویژگی یک کودک محسوب می شود. کودکان به وسیله اسباب بازی ها می توانند مهارت های مورد نیاز و ضروری خود را بشناسند و توانایی های خود را افزایش دهند. البته بازی کردن فقط مخصوص کودکان نیست و انسان در هر سنی بازی و سرگرمی مناسب خود را پیدا می کند.

تاریخچه اسباب بازی

نخستین اسباب‌بازی‌ها از مواد طبیعی مانند سنگ، چوب و خاک رس ساخته شده بودند. از بازی های سنگی اولیه گرفته تا اسباب بازی های چوبی و فلزی، یا عروسک هایی که از موم یا سفال درست شده بودند. همه ی اینها نشان دهنده این است که انسان ها از ابتدا برای سرگرمی خود تلاش می کرده اند. در عصر حاضر نیز اسباب بازی ها از بازی های سنتی به بازی های الکترونیکی و هوش مصنوعی تبدیل شده اند. از این رو تاریخچه اسباب بازی نیز دچار تغییرات زیادی شده است. با پیشرفت تکنولوژی، اسباب بازی ها نیز تغییر کرده اند.  بازی ها و اسباب بازی ها نقش مهمی را در تربیت کودکان دارند.

چرا انتخاب اسباب بازی مناسب برای کودکان اهمیت دارد؟

کودکان مدام درحال کشف و یادگیری چیزهای جدید هستند و ذاتا کنجکاوند. انتخاب درست اسباب بازی و متناسب با سن و نیازهای کودک می تواند تاثیر مستقیم بر رشد مغزی، جسمانی و اجتماعی و روانی کودک داشته باشد. اسباب بازی باعث می شود کودک با دنیای بیرون ارتباط برقرار کند و با مفاهیم زیادی آشنا شود. کودک در هر سنی نیازها و ویژگی های خاص خودش را دارد و بهتر است اسباب بازی ها با این نیازها هماهنگی داشته باشد.

توجه به اسباب بازی های فکری، آموزشی و سرگرمی باعث این می شود که فرزندان شما ساعت ها درگیر آن بازی شوند و این موضوع برای سرگرم شدن و اوقات فراغت آنان مهم است.

هنگام انتخاب بازی‌ها و اسباب بازی‌ها برای کودکان، چندین معیار مهم وجود دارد که باید در نظر گرفته شود:

- سن کودکان

برای کودکان ۳ تا ۶ ساله، بازی‌های فکری بیشتر جنبه سرگرمی و تفریح دارند تا تقویت تفکر انتقادی. انتخاب بازی‌هایی مانند پازل‌های ساده، بازی‌های شمارش و بازی‌های ساختنی با اجزای مختلف، می‌توانند مناسب باشند. این بازی‌ها ضمن ایجاد هیجان و سرگرمی برای کودکان، به پرورش مهارت‌هایی همچون تمرکز، تجزیه و تحلیل، خلاقیت و تعامل اجتماعی کمک می‌کنند.

همچنین با رسیدن کودکان به محدوده سنی۶ تا ۱۲ سال، آن‌ها آماده شرکت در بازی‌های فکری چالش‌برانگیز‌تر و پیچیده تر هستند، بازی هایی که توانایی حل مساله، برنامه ریزی و تصمیم گیری را تقویت کنند.

- فواید بازی برای کودکان

بازی‌های فکری مختلف موجب رشد و توسعه مهارت‌های ذهنی متفاوتی می‌شود. انتخاب بازی‌های فکری متناسب با مهارت‌های ذهنی می‌توانند اثربخشی آموزش و تأثیر مثبت بر رشد کودکان را به طور چشمگیری افزایش دهد. والدین و مربیان با آشنایی با این ویژگی‌ها می‌توانند کودکان را به سمت بازی‌هایی هدایت کنند که در جهت پرورش مهارت‌های خاص کودکان، موثر واقع شود.

- کیفیت، ایمنی و دوام بازی ها

کیفیت، ایمنی و دوام اسباب بازی‌ها نکات مهمی هستند که در هنگام خرید باید مورد توجه قرار بگیرند. استفاده از اسباب بازی‌هایی که به خوبی ساخته شده‌اند و مقاوم هستند و می‌توانند در برابر استفاده های زیاد و جابجایی هایی که کودکان مدام انجام می دهند مقاومت کنند، ضروری هستند. محصولاتی که بد ساخته شده اند ممکن است به راحتی شکسته شوند و نگرانی‌های ایمنی ایجاد کنند و طول عمر استفاده از این اسباب بازی‌ها کم است. 

- تعامل اجتماعی و همکاری کودکان

بازی‌ها و اسباب بازی‌ها باید برای خانواده‌ها در دسترس و مقرون‌به‌صرفه باشند. در دسترس بودن، مقرون به صرفه بودن و محدوده قیمت مناسب باعث می شود دسترسی خانواده ها به اسباب بازی و سرگرمی راحت تر شود. با در نظر گرفتن دقیق این معیارها، والدین و مربیان می‌توانند تصمیمات آگاهانه بگیرند و بازی‌ها و اسباب بازی‌هایی را انتخاب کنند که به طور موثر از رشد کودکان حمایت می‌کند.

پیاژه روان شناس مشهور تاکید می کند که والدین در انتخاب اسباب بازی باید دقت لازم را داشته باشند، به این دلیل که در شکل دادن به تمایلات عاطفی و روانی کودک و همچنین در تعلیم و تربیت کودک نقش مهمی ایفا می کند.

بازی و اسباب بازی راهی برای نشان دادن احساسات است و باعث تخلیه فشار و استرس می شود.

- سرزنش و مقایسه نکردن

بعضی از والدین انتظار و توقع دارند که کودکشان یک نابغه تمام عیار باشد و از پس سخت ترین بازی ها براید. فراموش نکنید که بازی قرار است برای کودک لذت بخش باشد و دیگر اینکه بازی خلاقیت و آموزش است، پس کودک را سرزنش نکنید و با کودکان دیگر مقایسه نکنید. امرو نهی کردن به کودک در حین بازی کردن صحیح نیست.

- صبور باشید

هر چقدر می توانید به کودکتان فرصت بدهید تا با اسباب بازی، بازی کند و درگیرش باشد و زیر و بم آن را درآورد. تنها وقتی که لازم است برای کودک زمان تعیین کنید، وقتی است که با موبایل وکامپیوتر بازی می کند. این بازی ها هر چقدر هم که مفید باشند، تحرک، روابط اجتماعی، روابط عاطفی و .... کودک را تحلیل می دهند.

کودکان را هنگام بازی( خصوصا بچه های کوچک تر) همراهی کنید، این کار برای کودک نوعی تشویق و انگیزه محسوب می شود و کودک احساس امنیت می کند، ولی در حین بازی در بازی کودک دخالت نکنید. 

اهمیت طبقه بندی بازی ها    

بازی ها انواع گوناگون و متفاوتی دارند و طبقه بندی بازی ها به دلایل زیر اهمیت دارند:

- کمک به انتخاب سریع بازی مناسب

- شناخت مدل ها و سبک های مختلف بازی

- تحلیل بازی های دیجیتال

تاثیر بازی ها بر رشد کودکان

۱.تقویت مهارت های حرکتی

بازی هایی مثل لگو و توپ باعث تقویت هماهنگی دست و چشم می شود.

۲.افزایش تخیل و خلاقیت

بازی هایی که کودکان در آن نقش آفرینی می کنند و یا نقاشی کشیدن باعث خلاقیت کودک می شود.

۳.تقویت مهارت های اجتماعی

بازی های گروهی صبور بودن ،احترام گذاشتن به دیگران و مهارت همکاری کردن را به کودکان یاد می دهد.

۴.یادگیری مفاهیم پایه ای

یادگیری مفاهیم پایه ای از طریق بازی با رنگ ها، یادگیری شکل ها،  یادگیری اعداد و حروف به روشی جذاب برای کودکان تبدیل می شود.

فراموش نکنید که هنگام بازی، شما و کودکتان مشغول بازسازی یک زندگی هستید. کودک از ساده ترین برخورد شما هنگام بازی می آموزد.

چرا بازی می کنیم؟

بازی کردن یکی از قدیمی ترین و جهانی ترین فعالیت های انسانی است. بازی کردن فعالیتی داوطلبانه و هدفمند است، که معمولا قوانین مشخصی دارد. کودکان و گاهی بزرگسالان به این دلایل بازی می کنیم:

۱. مغز ما عاشق پاداش است

یکی از مهمترین دلیل های بازی کردن ترشح دوپامین در مغز است. دوپامین ماده ای شیمیایی است که هنگام موفقیت یا حل مساله آزاد می شود و احساس لذت را در فرد بوجود می آورد. بازی ها با استفاده از:

امتیاز گرفتن، ارتقا سطح، دریافت جایزه و پیروزی در رقابت، سیستم پاداش مغز را فعال می کنند و باعث می شود کودکان تشویق شوند و مدام بخواهند بازی کنند.

۲. بازی راهی برای یادگیری است

بازی ها باعث می شوند، کودکان حل مساله را یاد بگیرند، تمرکز خود را افزایش دهند و باعث هماهنگی چشم و دست می شود.

۳. نیاز به ارتباط اجتماعی

بازی های گروهی باعث می شود کودکان همکاری با دیگران، رقابت سالم، تعلق داشتن به گروه و صبور بودن را بیاموزند.

۴. کنترل خشم کودکان

بازی و اسباب بازی در کنترل خشم کودکان نقش مهمی را ایفا می کند. وقتی اسباب بازی در دسترس بچه ها باشد، با بازی کردن با آن خشم خود را خالی می کنند و این موضوع می تواند در کنترل خشم بچه ها بسیار موثر باشد. وقتی کودکان و نوجوانان اسباب بازی برای بازی کردن در اختیار داشته باشند، به وسایل و لوازم خانه آسیب نمی زنند و ترجیح می دهند با وسایل خود بازی کنند و سرگرم شوند.

خانواده ها باید اجازه دهند بچه ها با اسباب بازی های خود بازی کنند، وقتی کودکی اسباب بازی را بخواهد و نتواند با آن بازی کند دچار ناکامی و سرخوردگی می شود.

در اینجا باختصار به چند اسباب بازی مناسب کودکان سنین۱تا ۸ سال می پردازیم:

اسباب بازی مناسب برای سن ۱ تا ۳ سال

در این سن، کودکان به حس کردن و کشف محیط علاقه دارند. بازی‌های حسی، حرکتی و موسیقایی برای این سن مناسب هستند. می توان به عروسک ها و حیوانات پارچه ای، اسباب بازی موزیکال و صوتی و کتاب های لمسی و تصویری اشاره کرد.

اسباب بازی مناسب برای سن ۴ تا ۶ سال

در این سن، کودکان مهارت‌های حرکتی ظریف و توانایی حل مسئله را توسعه می‌دهند. آن‌ها شروع به تفکر خلاقانه و تخیلی می‌کنند. در این سن برای حل مساله و شناخت شکل ها، می توان به پازل اشاره کرد. برای تقویت خلاقیت، لگو و بازی های ساختنی مناسب است. نقاشی و رنگ آمیزی برای پروش تخیل، برای تقویت مهارت اجتماعی و نقش آفرینی کردن آشپزخانه اسباب بازی، فروشگاه، سوپرمارکت اسباب بازی مناسب است.

اسباب بازی مناسب برای سن ۷ تا ۸ سال

در این سن، کودکان مهارت‌های شناختی پیشرفته‌تر و توانایی حل مسائل پیچیده‌تر را دارند. بازی‌های چالش‌برانگیز، استراتژیک و آموزشی بهترین انتخاب هستند. بازی های فکری و تخته ای، ربات ها و وسایل ورزشی کوچک برای کودکان این سنین مناسب است.

نکات کلیدی برای انتخاب اسباب بازی

1. توجه به سن کودک: همیشه سن پیشنهادی روی بسته‌بندی را بررسی کنید.
2. ایمنی اسباب بازی: از مواد غیرسمی و بدون لبه‌های تیز استفاده کنید.
3. تنوع در بازی: ترکیبی از بازی‌های آموزشی، حرکتی و خلاقانه انتخاب کنید.
4. تشویق کردن به بازی مشترک: بازی با والدین یا دوستان باعث تقویت مهارت‌های اجتماعی و احساس تعلق می‌شود.
5. پرهیز از بازی‌هایی که بیش از حد دیجیتال هستند: محدود کردن زمان صفحه نمایش باعث تقویت تعامل واقعی و مهارت‌های ذهنی کودک می‌شود.

اسباب بازی نقش مهمی  را در زندگی کودک دارد. کودکان به اسباب بازی نیاز دارند که بتوانند آن را حرکت و تغییر دهند و دستکاری کنند. بازی یکی از کارکردها و نیازهای کودک به شمار می آید که علاوه بر سرگرم کردن کودک او را برای ورود به زندگی واقعی آماده می سازد. انتخاب بازی فکری و اسباب بازی مناسب برای کودکان می‌تواند تحولی شگرف در رشد و پرورش مهارت‌های آن‌ها ایجاد کند. بازی هایی برای کودکان مفید هستند که ذهن و بدن آن ها را درگیر کنند و به این نکته توجه داشته باشید که هنگام بازی کردن هرچقدر فرزند شما از ذهن و بدن خودش استفاده کند، چیزهای بیشتری یاد می گیرد و تجربه های مفیدی کسب می کند. انتخاب بازی‌ها و اسباب بازی‌ها ی مناسب نه تنها موجب تقویت قدرت تفکر و تخیل کودکان می‌شوند، بلکه مهارت‌های حل مسئله، استدلال منطقی و توانایی‌های خلاقانه آنان را نیز بهبود می‌بخشد. در انتخاب بازی‌ها و اسباب بازی‌ها برای کودکان، باید به سن، علایق و نیازهای کودکان نیز توجه داشت. بازی‌هایی که چالش‌های مناسب سن کودک را فراهم می‌کنند و مشارکت کودک را در بردارند، موثرترین نتایج را در پی خواهند داشت. همچنین انتخاب اسباب بازی‌هایی که امکان تغییر و دگرگونی را فراهم می‌کنند، امکان بازی‌های نوآورانه و خلاقانه را برای کودکان افزایش می‌دهد. از طرفی، بازی‌های گروهی و اسباب بازی‌هایی که تعامل اجتماعی را تقویت می‌کنند، رشد مهارت‌های ارتباطی و همکاری در کودکان را تقویت می‌کند. در نتیجه، انتخاب دقیق و هدف‌مند بازی‌ها و اسباب‌ بازی‌ها می‌توانند نقشی حیاتی در رشد و توسعه چند جانبه کودکان داشته باشند. والدین و مربیان با آگاهی از این نکات، می‌توانند گام‌های موثری در جهت شکوفایی استعدادها و پرورش توانمندی‌های کودکان بردارند.